CONSULTATIE

Jungiaanse psychologie is een vorm van dieptepsychologie die naar de menselijke psyche kijkt als een gelaagd en dynamisch geheel. Waar we ons in het dagelijks leven vooral bewust zijn van ons ego, bevindt zich daaronder een grote onbewuste laag. In plaats van symptomen, patronen of innerlijke conflicten puur te willen 'oplossen', nodigt deze benadering uit om te onderzoeken wat ze je willen vertellen. Vaak schuilt er onder een hardnekkig dilemma een dieper liggende behoefte om te groeien.

Rondom het begrip 'ego' bestaat er in de psychologie en spiritualiteit veel spraakverwarring. Binnen oosterse stromingen (zoals non-dualiteit) wordt het ego gezien als de illusie van een afzonderlijk ik; het 'idee' of het 'geloof' dat jij losstaat van de rest van de wereld, als een afgescheiden zelf. Wanneer er daar gesproken wordt over het doorzien of 'vernietigen' van het ego, bedoelt men het ontwaken uit die illusie en het realiseren van de absolute werkelijkheid.

Binnen de Jungiaanse psychologie wordt van ditzelfde principe uitgegaan, alleen zit het verschil in de terminologie en de betekenis die aan de termen wordt gegeven. Daar waar het ego in sommige spirituele stromingen vaak als iets negatiefs wordt gezien, heeft het binnen de westerse psychologie van Jung een cruciale betekenis. Hier wordt met het 'ego' simpelweg de basis, het organisatiecentrum van ons dagelijkse bewustzijn bedoeld. Het is het instrument dat ervoor zorgt dat je functioneert, herinneringen hebt en weet wie je bent.

Je kunt dit ego zien als een uitkijktoren: hoe kleiner de toren, hoe minder je kunt overzien. Vanuit een kleine uitkijktoren reageer je sneller instinctief op situaties, loop je vaker tegen dezelfde patronen aan of voel je je sneller slachtoffer van je omstandigheden. Je hoeft het ego dus niet te vernietigen; je hebt juist een stevige uitkijktoren en een helder bewustzijn nodig om situaties te overzien, richting te geven en de diepte van de psyche te kunnen dragen.

Dit vergroten van het bewustzijn staat centraal in het proces van individuatie: de individuele ontwikkeling van de mens ofwel de innerlijke weg naar volwassenheid. Hierin verschuift het middelpunt van de mens van het beperkte ego naar wat Jung het 'Zelf' noemde: de totale, grenzeloze werkelijkheid waarin de illusie van afgescheidenheid oplost. In praktische zin omvat dit proces het ontwikkelen van je natuurlijke gaven, het integreren van schaduwkanten en het leren verhouden tot de verschillende inhouden van de psyche. Het is een proces van verinnerlijken en verenigen. Op die manier ontstaat er meer ruimte, kracht en helderheid — als in een groot ego, dus een hoge, solide uitkijktoren — van waaruit er kan worden geleefd.

Tijdens een consultatie vormt de Jungiaanse visie een belangrijk fundament. Soms zet ik deze kennis actief in — bijvoorbeeld door te kijken naar de symboliek van archetypen — en soms functioneert het puur op de achtergrond als een dragend referentiekader waarin we jouw ervaringen bedding geven.

Moderne astrologie gaat niet uit van een lineair oorzaak-gevolgmodel. De werking rust in plaats daarvan op het principe van synchroniciteit: het optreden van een betekenisvolle gelijktijdigheid. Dit is Jungs term voor twee of meer gebeurtenissen die gelijktijdig plaatsvinden en innerlijk diep met elkaar verbonden zijn, zonder dat de ene gebeurtenis de andere veroorzaakt. De stand van de hemellichamen veroorzaakt dus niets, maar valt simpelweg betekenisvol samen met jouw geboorte. Dit hangt samen met het idee dat dingen niet los van elkaar staan. Het eeuwenoude principe van 'zo boven, zo beneden, zo binnen, zo buiten' omschrijft dit als een weerspiegeling. De geboortehoroscoop — de exacte stand van de planeten op het moment dat jij ter wereld kwam en je eerste zelfstandige ademhaling deed — fungeert dan ook puur als een spiegel en is hooguit een symbolische weergave van wat er zich in jou afspeelt.

Daarnaast nodigt deze benadering uit tot cyclisch denken, in tegenstelling tot onze westerse, lineaire manier van denken die vooral gebaseerd is op causaliteit en oorzaak-gevolg. Waar de Jungiaanse psychologie spreekt over archetypen in het onbewuste, gebruikt de psychologische astrologie de planeten en tekens als symbolen voor diezelfde innerlijke krachten. De horoscoop laat zien hoe deze verschillende innerlijke delen zich tot elkaar verhouden. Zo vinden de Jungiaanse psychologie en astrologie elkaar in dezelfde visie op individuatie: het proces van bewust en volwassen mens worden. De moderne astrologie dwingt hierin niets af en is niet fatalistisch; het geeft simpelweg taal en betekenis aan deze innerlijke, cyclische weg. Hierdoor leer je situaties bewuster te overzien, je te verhouden tot obstakels en richting te geven aan je eigen mogelijkheden.